تکنولوژی

هوش مصنوعی چیست ؟

هوش مصنوعی(Artificial Intelligence) از دو کلمه متفاوت ساخته شده است. منظور از مصنوعی(Artificial) یعنی ساخته شده به دست بشر است و از طرفی دیگر هوش(Intelligence) به معنای توانایی ذهن برای درک اصول، حقیقت، حقایق یا معانی، کسب دانش و تبدیل علم به عمل بر پایه توانایی یادگیری و درک کردن است. بنابراین هوش مصنوعی ماشینی است که توسط انسان ها ایجاد می‌شود تا زندگی را آسان و راحت کند که به صورت برنامه‌های رایانه‌ای یا ماشین‌هایی بوده که به فکر کردن و یادگیری کمک می‌کنند. البته به طور کلی هم می توان گفت که هر شی که اطرافمان است و می تواند بازخوردی را از خود بجای بگذارد، می تواند نشان دهنده وجود هوش مصنوعی درون خود باشد(حتی در ساده ترین موارد مانند ساعت کوکی) .

تاریخچه

مفهوم هوش مصنوعی از دوران باستان آغاز شده و به صورت افسانه ای در رابطه با موجوداتی است که دارای آگاهی و هوشی هستند که توسط سازنده به آن موجودات داده شده است تا تلاش شود به غایت نهایی که جعل خدایان است برسند.

در عصر جدید ابتدا فیلسوفان به دنبال شبیه سازی فرایند اندیشیدن انسان ها بودند. با اختراع رایانه های دیجیتال قابل برنامه ریزی بر پایه مفاهیم ریاضی در دهه 1940 این ایده به شدت مورد علاقه قرار گرفت و دانشمندان ساخت یک مغز الکترونیکی را مورد بحث قرار دادند. با توجه هیجان انگیز بودن موضوع از اواسط دهه 1950 تا دهه 1980 این موضوع بسیار مورد توجه قرار گرفت و توسط کشورهایی زیادی(از جمله ایالات متحده آمریکا، بریتانیا و پس از آن ژاپن) روی آن سرمایه گذاری زیادی انجام گرفت که با شکست زیادی همراه بود. در واقع هوش مصنوعی نیاز به گذشت زمان و پیشرفت سخت افزاری بود که در آن زمان وجود نداشت و سرمایه گذاران را به اهداف خود نرساند. اما از آغاز دهه دوم قرن بیستم این موضوع به شدت مورد توجه قرار گرفته و اکنون در خیلی از جاهای زندگی در حال بازی کردن نقش کاربردی خود است. آلن تورینگ در یکی از مقاله های قدیمی اش چنین می‌گوید که «ما تنها فاصله کوتاهی را در پیش روی خود می‌بینیم، اما کار بسیاری باید انجام شود.».

دسته بندی سیستم‌های هوش مصنوعی

نوع اول دسته بندی:

در یک نوع از دسته بندی که بر اساس خواص ذاتی انواع هوش مصنوعی که توسط آرند هینتز(استاد دانشگاه ایالتی میشیگان) پیشنهاد داده شده است و به چهار نوع زیر تقسیم بندی می شود:

ماشین‌ واکنش‌گرا یا انفعالی (Reactive machine)

در این نوع یادگیری از حافظه یا به طور دقیق از تجربه استفاده نمی شود و سعی می شود در هر لحظه همه گزینه های ممکن را بررسی کرده و بهترین راه حل را به نتیجه برساند. یک نمونه بارز آن هوش دیپ بلو(Deep Blue) شزکت IBM در زمینه بازی شطرنج بود که در سال 1997 توانست گری کاسپارف(قهرمان شطرنج در آن دهه) را شکست دهد. این گونه ماشین ها توانایی یادگیری با گذشت زمان و تجربه دریافت ورودی های مختلف را ندارند و صرفا بر اساس آنچه از پیش تعیین شده عمل می-کنند(همانند دانش آموزی که فقط حفظ می کنه )

حافظه محدود (The limited memory machine)

بر خلاف نوع قبل این سیستم از اطلاعات قبلی برای انتخاب هایش استفاده می کند. این نوع از هوش مصنوعی در دهه اخیر در اتومبیل های خودران بسیار دیده شده است. این حوزه بیشتر به یادگیری تقویتی باز می گردد که بعدا در مورد آن بیشتر توضیح خواهم داد. به عنوان نمونه می توان نوع جدید بازی های شطرنج، بازی های چند نفره و …. اشاره کرد.

نظریه ذهن (Theory of Mind)

شاخه ای از هوش مصنوعی است که هنوز عملی نشده است و روانشناختی فرد به همراه اعتقادات، آرزوها و نیت فرد را در نظر می-گیرد. این هوش مصنوعی جهت تعامل انسان ها بر اساس ویژگی های گفته شده را دنبال می کند. این نوع از هوش مصنوعی با وجود پیشرفت های شگرف همچنان به واقعیت مبدل نشده است.

خود آگاهی (Self-Awareness Intelligence)

هوش مصنوعی است که هوشیاری، هوش فوق‌العاده، خودآگاهی و احساس را به همراه داشته باشد و درنهایت یک انسان کامل باشد. البته چنین سیستم‌هایی هنوز وجود خارجی نداشته و پیاده‌سازی آن‌ها، نقطه عطف و مقصد نهایی حوزه هوش مصنوعی محسوب می‌شود.

نوع دوم دسته بندی:

این دسته بندی بیشتر بر اساس توانایی های این زمینه و بخش فناورانه آن انجام می گیرد که به سه دسته زیر تقسیم می شود:

هوش مصنوعی ضعیف (Weak AI)

هوش مصنوعی ضعیف(با نام های محدود یا باریک نیز شناخته می شود) نوع خاصی از هوش مصنوعی است که تمرکز خود را تنها روی یک مسئله خاص می گذارد و درصدد حل آن است. اکثر سرویس های هوش مصنوعی اطراف ما از این نوع بوده که به عنوان مثال می توان سامانه های تاکسی اینترنتی، ماشین های خودران، دستیارهای شخصی مثل الکسا، سرویس های هوشمند شناسایی ایمیل های زائد، سامانه های پیش بینی بورس، پیش بینی آب و هوا و …. هر کدام از مدل های خاصی از هوش مصنوعی با الگوریتم های متفاوت استفاده می کنند که با عوض شدن نوع مسئله کارایی خود را از دست می دهند. پس می توان نتیجه گرفت این نوع از هوش مصنوعی جامعیت لازم را ندارد.

هوش مصنوعی عمومی (General AI)

هوش‌مصنوعی عمومی( یا هوش‌مصنوعی قوی ) نوعی از هوش مصنوعی است که برخلاف هوش مصنوعی ضعیف جامعیت و عمومیت لازم را به ارمغان آورده و در موقعیت های مختلف می تواند رفتارهای انسان را شبیه سازی کرده و کاملا مانند یک انسان فکر کند، بفهمد و رفتار کند. این نوع از هوش مصنوعی همانند انسان ها بر خلاف هوش مصنوعی ضعیف دارای آگاهی و احساس است. برتری حال حاضر کامپیوترها در تجزیه و تحلیل سریعتر نسبت به انسان ها است. اما سیستم های کامپیوتری نمی توانند مانند انسان ها دارای قابلیت هایی مانند خلاقیت، وجدان و امکان تفکر در مورد مسائل انتزاعی باشند. این ها ویژگی هایی هستند که تعبیه آن در کامپیوترها بسیار دشوار است و ما را در مقام بالاتری نسبت به کامپیوترها قرار می دهد. بشر تا رساندن کامپیوترها به این مرحله ترسناک دهه ها فاصله دارد(شاید هوش مصنوعی بتونه عدالت رو برقرار کنه یا بزنه همه رو .. !). پس از رسیدن به این مرحله، فاصله ای با رسیدن به هوش مصنوعی بسیار هوشمند (Superintelligent AI) نخواهیم داشت(چون دیگه ریش و قیچی دست خودشونه )

هوش مصنوعی بسیار هوشمند (Superintelligent AI)

رسیدیم به هیجان انگیز ترین بخش این متن! برای توضیح این بخش کافیه بگم که فیلم سینمایی من روبات هستم(I, Robot) که در سال 2004 منتشر شد یا فیلم او(HER) که در سال 2013 پخش گردید را ببینید. در این مرحله کامپیوترها از همه لحاظ نسبت به انسان ها برتری خواهند یافت. آن ها می توانند ربات هایی بسیار قوی تر، بسیار سریع تر، بسیار باهوش تر و بسیار خلاق تر از انسان ها باشند. اگر بر اساس نظریه تکامل به مسئله نگاه کنیم، انسان ها از موجوداتی شبه میمون به موجوداتی تبدیل شدند که ناگهان کنترل تمامی موجودات دیگر را طی صد هزار سال در دست گرفتند. اما در این زمان نیز ممکن است اتفاقی همانند گذشته بیافتد با این تفاوت که ربات های باهوش و قدرتمند به انسان ها به چشم موجوداتی بی ارزش می نگرند و ممکن است آن ها را کشته و یا در صورت نیاز حتی انسان ها را به اسارت بگیرند. اما آیا این اتفاق خواهد افتاد؟(اگه انسان ها کره زمین رو نابود نکنند!) آیا ما بیاد نگران این موضوع باشیم؟ نگرانی ما هیچ کمکی به این موضوع نخواهد کرد و باید دنبال راه حلی بود چرا که احتمال رخ دادن آن از ندادن آن بیشتر است. قطعا سیاستمداران بیشتر از مردم عادی نگران این موضوع هستند و اعمال محدودیت ها در پیشرفت این زمینه نیز کارگشا نیست! اما بریم سراغ یکی از این راه ها که با عنوان هوش مصنوعی افزوده یا (Augmented AI) شناخته می شود

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.